Voor zorgorganisaties is privacy en informatiebeveiliging een wettelijke verplichting die direct samenhangt met de bescherming van patiënten/cliënten en de continuïteit van zorg. Het verwerken van gezondheidsgegevens brengt namelijk hoge risico’s met zich mee voor de privacy van patiënten/cliënten. Dat vraagt om structurele aandacht voor beveiliging, zowel technisch als organisatorisch.
NEN 7510 helpt zorgorganisaties om deze beveiliging aantoonbaar in te richten. Met praktische stappen en duidelijke keuzes ontstaat overzicht en richting.
Waarom is privacy en informatiebeveiliging in de zorg verplicht?
De verplichting om gezondheidsgegevens goed te beveiligen is vastgelegd in wet- en regelgeving. In de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) staat in artikel 32 dat organisaties passende technische en organisatorische maatregelen moeten nemen.
Daarnaast gelden in de zorg aanvullende regels, zoals:
- Artikel 10 van de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz), gericht op het gebruik van het burgerservicenummer.
- Het Besluit elektronische gegevensverwerking door zorgaanbieders, waarin staat dat zorgorganisaties moeten werken volgens NEN 7510, NEN 7512 en NEN 7513.
Toezichthouders zoals de Autoriteit Persoonsgegevens toetsen of organisaties voldoende maatregelen hebben genomen.
Naast NEN 7510 zijn er aanvullende normen die vaak worden toegepast, zoals:
- ISO 9001
- HKZ Zorg en welzijn
- HKZ Kleine organisaties
Deze normen helpen om kwaliteit en informatiebeveiliging samen te brengen.
Tip 1: Begin met inzicht in je huidige situatie
Een goede start is een nulmeting. Breng in kaart wat al is geregeld en waar nog verbeteringen nodig zijn.
Kijk naar de praktijk:
- Hoe medewerkers omgaan met patiënt-/cliëntgegevens;
- Welke systemen worden gebruikt;
- Hoe incidenten worden geregistreerd.
Dit inzicht vormt de basis voor verdere stappen.
Tip 2: Neem het zorgproces als uitgangspunt
Informatiebeveiliging en privacy raakt het volledige zorgproces. Het gaat om alles wat met patiënt-/cliëntgegevens te maken heeft.
Denk aan:
- Elektronische patiënt-/cliëntdossiers;
- Medische apparatuur;
- Samenwerking met andere zorgaanbieders;
- Externe leveranciers.
Door het proces centraal te stellen, sluiten maatregelen beter aan op de dagelijkse praktijk.
Tip 3: Maak risico’s concreet
Het verwerken van gezondheidsgegevens brengt specifieke risico’s met zich mee. Denk aan datalekken, uitval van systemen of onjuiste gegevens.
Gebruik de BIV-indeling:
- Beschikbaarheid
- Integriteit
- Vertrouwelijkheid
Door risico’s concreet te maken, ontstaat er focus en kunnen gerichte maatregelen worden genomen.
Tip 4: Leg keuzes duidelijk vast
Na de risicoanalyse volgt het vastleggen van maatregelen en keuzes. De Verklaring van Toepasselijkheid helpt hierbij.
Hierin staat:
- Welke maatregelen zijn gekozen?
- Welke risico’s horen daarbij?
- Hoe zijn de keuzes onderbouwd?
Dit document is belangrijk bij audits en het maakt inzichtelijk hoe de organisatie werkt aan beveiliging.
Tip 5: Zorg voor duidelijke verantwoordelijkheden
Informatiebeveiliging en privacy vraagt om heldere sturing. Rollen en verantwoordelijkheden moeten duidelijk zijn binnen de organisatie.
Zorg voor:
- betrokkenheid van het management;
- duidelijke aanspreekpunten;
- heldere besluitvorming.
Dit zorgt voor structuur en voortgang.
Tip 6: Besteed aandacht aan veilig werken met data
Gezondheidsgegevens van patiënten/cliënten vragen om extra zorgvuldigheid. Dit geldt voor alle vormen van verwerking.
Werken in de cloud
Het opslaan van gezondheidsgegevens in de cloud is toegestaan. Er is geen toestemming van patiënten/cliënten nodig. Wel gelden er belangrijke aandachtspunten:
- kies een betrouwbare leverancier;
- leg verantwoordelijkheden vast;
- zorg voor security awareness;
- zorg voor passende beveiligingsmaatregelen.
De verantwoordelijkheid voor gegevensbescherming blijft bij de zorgorganisatie.
Gegevens delen via e-mail
Het versturen van gezondheidsgegevens via e-mail is toegestaan. Het gebruik moet goed onderbouwd zijn en de beveiliging moet op orde zijn.
Tip 7: Verzamel bewijs van maatregelen
Aantoonbaarheid is een belangrijk onderdeel van NEN 7510. Laat zien dat maatregelen daadwerkelijk werken.
Voorbeelden van bewijs:
- logbestanden
- toegangsrapportages
- contracten met leveranciers
- vastgelegde procedures
Dit maakt audits overzichtelijk en voorspelbaar.
Tip 8: Plan vaste evaluatiemomenten
Informatiebeveiliging en privacy vraagt om structurele aandacht. Plan daarom:
- interne audits
- managementreviews
- periodieke updates van risicoanalyses
Dit zorgt voor continue verbetering en actuele beveiliging.
Tip 9: Werk bewust samen met leveranciers
Veel zorgorganisaties werken met externe partijen. Maak duidelijke afspraken over beveiliging en verantwoordelijkheden.
Denk aan:
- contractuele afspraken
- controle op naleving
- inzicht in risico’s
Dit versterkt de keten en geeft duidelijkheid.
Tip 10: Zie NEN 7510 als een doorlopend proces
NEN 7510 ondersteunt zorgorganisaties bij het structureel verbeteren van privacy en informatiebeveiliging. Het is een continu proces dat meegroeit met de organisatie en de ontwikkelingen in de zorg.
Elke stap draagt bij aan betere bescherming van patiënt-/cliëntgegevens en betrouwbare zorgverlening.
